Trabzon Hurması ile İlgili Sözler

PAYLAŞ
Trabzon Hurması ile İlgili Sözler
  • 0
  • 51
  • 1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (No Ratings Yet)
    blankLoading...
  • 6 dakika da oku
  • +
  • -

Yazımız 15 Aralık 2021 tarihinde güncellenmiştir.

Trabzon hurması (Diospyros kaki), Japon hurması, cennet hurması ya da Akdeniz hurması, yöresel adı ile ambe veya amme; abanozgiller (Ebenaceae) familyasından, Akdeniz Bölgesi gibi subtropik iklim kuşaklarında yetişen bir ağaç türü ve bunun meyvesine verilen ad.

 

Cennet meyvesi, ’tanen’ oranı oldukça yüksek olan bir ürün. Taneni, demli çayın içinde bulunan ve ağzı buran madde olarak düşünün. Olgunlaşmamış bir cennet meyvesinden bir dilim yediğinizde neredeyse içine su katılmamış beş bardak demli çay içmiş kadar ağzınızı buracağından emin olabilirsiniz. İşte muhtemelen çoğumuz bu buruk lezzet deneyimi nedeniyle bu meyveden soğumuş, ya da belki de çok yaygın olmadığından daha henüz tanıma noktasına gelmemişizdir.

Meyvenin bizim ülkemizde yetişen ve satılan cinsi çok olgunlaşmadan önce gerçekten de buruk oluyor. Ama dünyada cennet meyvesi cinsleri buruk olanlar (astringent) ve buruk olmayanlar (non-astringent) diye ikiye ayrılıyor. Dünyada derken, bu meyvenin ana vatanı Uzakdoğu, özellikle de Çin ve Japonya. Buruk olmayan tür her ne kadar bir miktar burukluk içeriyor olsa da, sertçe haliyle bile ısırılarak rahatça yeniyor. Ama bizim cennet meyvelerini sert haliyle sakın ola ısırmaya falan kalkmayın, bir daha yiyeceğiniz varsa bile yiyemezsiniz.

O nedenle çarşıdan alırken domates alır gibi sert olanı değil, tam tersine iyice yumuşamış ve buzlu cam gibi bir görüntü almış olanları tercih edin. Eğer evinizde sert olandan varsa o zaman bunları birkaç gün gün ışığına maruz bırakın ki yumuşasınlar. Yumuşadıkları zaman da bıçakla dörde bölüp içlerini bıçak ve kaşıkla sıyırarak almanız gerek.

15 Aralık 2021 NTV habere göre; “Japon bilim insanlarının yaptığı deneysel çalışma, Trabzon hurmasından elde edilen tanen maddesinin Covid-19’a yakalanma veya şiddetli semptomlar geliştirme ihtimalini düşürdüğünü ortaya koydu.”

Bu meyve ile ilgili söz ve şiirlerden bir derleme hazırladık…

Trabzon Hurması ile İlgili Sözler

Bir adı da Trabzon hurması olan iri yapraklı cennet elması ağacının cennetten kovulmuşları da gölgesinden sürgün etmediğini bilirsiniz.

Yerli Yersiz Cümleler, Nazan Bekiroğlu

SE’in bildirdiğine göre, bizde Trabzon Hurması diye bilinen bu ağaç, Japonya’da eski ve köklü olmanın simgesi; meyvesi de ‘kibar’ sayılırmış.

Kelebek Düşleri, Başo (Matsuo Bashō)

 

Trabzon hurması ağacına döndüm

Tüyüm tüsüm döküldü, yapraksız kaldım

Yine de meyvaya duruyorum bu cıbıl halimle

Tepeden tırnağa

Turuncu turuncu

Kütür kütür

Bu benim sonbaharım

Bu benim son gürlüğümdür.

Rengahenk, Can Yücel

 

Pek çok yeri terk edilmiş, çoğu ağaçların, yer yer çalılıkların üzerlerini tepelerine dek sarmaşık ve böğürtlenler sarmış; dolaşılacak mekânı daralmış Fethipaşa Korusu’nda iki gönül, birbirine kavuşmuş gibiydi. Korunun yukarıdaki sırtlarında sıra sıra dizilmiş kızılçam ve fıstıkçamlarının kokusu genizlerde latif bir tat bırakırken, hemen önündeki düzlükteyse heybetiyle pek görkemli sakızağaçları, korudaki atkestânesi, saplımeşe, akdut, Trabzon hurması, yalancı akasya, dişbudak, herdem, yeşilkartopu ağaçları birbirleriyle âdeta büyük bir yarış içerisindelermiş gibi boy attıkça atmışlardı yukarılara.

Yağmuru Beklerken, Himmet Dağlı

1950’li yılların Çengelköy’ü bambaşkaydı. Gerçek bir köydü adeta. Orda altmış yedi hane, burada elli, şurada orta halli Rumların oturdukları Yeni Mahalle ve elbette sahilin süsü yalıların ahalisi… Gerisi bostanlık ya da kırlıktı. Malum, Çengelköy başta zerzevatı ile ünlü bir İstanbul semtiydi. Günümüzde otopark olarak kullanılan alanda bulunan Pandeli’nin bostanını herkes bilirdi, Çengelköy’ün her yerinde öbek öbek Trabzon hurması bahçeleri vardı. “Çilek zamanında etraf mis kokardı. Talimhaneʼnin salatalığı meşhurdu. Kuleli’deki iskeleden küfelerle Eminönü’ndeki Hal’e giderlerdi.” Bekâr Deresi şimdilerde Pazartesi Pazarı’nın ku- rulduğu sokağın yanından akar, denize kavuşurdu. Kanalizasyon sistemi daha yoktu, her evin bahçesinde fosseptik vardı. Yazlık Nur Sineması, Çengelköy orta hallilerinin gece eğlencesiydi. Bugün bile betondan sahnesi hâlâ durur, ama seyircilerin yerinde bir otopark var.

Boğaz’ın İnsanları, Artun Ünsal

 

Hem cennet hurması hem de muz olgunlaşmadan yenirse ağızda kekremsi bir tat bırakır. Bunun nedeni, muz ve cen net hurmasındaki “tanen” denilen zehirdir. Tanen sayesinde bu bitkiler henüz olgunlaşmadan yenilmelerini engelleyerek kendilerini korurlar.

Ne var ki, çekirdeği olgunlaştığında tanen azalarak yok olur ve dikkat çekici bir renge bürünüp, güzel koku salarak hayvanları davet etmeye başlar.

Özetleyecek olursak, bitkilerin çekirdekleri veya tohumları hayatın kaynağı olup, o hayatı korumak için zehir bulundururlar. Patates tohumunda “solanin” adlı zehir vardır. Fasulye bünyesinde lektin adı verilen bir zehir barındırır. Lektin ölümcül bir zehirdir.

Yemek pişirmenin asıl amacı, bu tarz zehirlerin acı tadını ortadan kaldırmaktır. Aslında yemek pişirmek demek, panzehir yapmak demektir.

Japonların Kadim Beslenme Sırrı, Yoshinori Nagumo

 

Trabzon Hurması

Trabzon hurması adım

Geldim Çin’den, Japonya’dan.

Kuzeyinden, güneyinden

Memnunum Anadolu’dan.

 

İrice bir meyveyim ben

Düzgün yuvarlaktır şeklim.

Saydamca kabuğum vardır.

Sarı turuncudur rengim.

 

Olgunlaşmış sarı etim

Çok tatlıdır ve suludur.

Bende A, C vitamini

Ayrıca tanen de boldur.

 

Trabzon Hurması

Benim adım cennet hurması

Trabzon hurması da derler bana

Ham iken acı veren

Olgunlaştıkça tadından yenmeyen

 

Cennet hurmasıyım ben

Olgunlaştıkça mavimsi olurum

Tıpkı Karadeniz’in hırçın mavi dalgası

Sanki Trabzon hurması gibiyim

Tadından yenmeyen cennet elmasıyım

Özkan Başer

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

blank blank blank blank blank blank
blank